نام کاربری :
کلمه عبور :
  
  کلمه عبور خود را فراموش کرده ام.
  عضویت در انجمن
Rss | SiteMap | English ۱۳۹۷ جمعه ۲۳ آذر
   آموزش عموم
  گالری تصویری
   گالری فیلم
 ساختمان چشم
 ارسالچاپ برگشت


   ساختمان چشم

  

 چشم انسان به شکل یک کرۀ کوچک است که قطر آن به طورمتوسط حدود 24 میلی متر است. کرۀ چشم در جلو دارای یک بخش شفاف است به نام قرنیه. قرنیه نور را از خود عبور داده، به داخل چشم هدایت می کند. دیوارۀ کرۀ چشم از یک بافت پروتئینی نسبتاً محکم به نام صلبیه یا اسکلرا تشکیل شده است.

 

روی صلبیه در جلو توسط یک بافت پیوندی شل به نام ملتحمه پوشیده شده است. ملتحمه حاوی رگ های خونی است که وظیفه خون رسانی به بافت های اطراف را  به عهده دارند. به علاوه در ملتحمه سلول های ترشح کنندۀ مخاط وجود دارد که به لغزنده سازی سطح چشم و حرکت راحت تر آن کمک می کنند. در داخل صلبیه یک بافت پرعروق تیره رنگ به نام مشیمیه یا کوروئید وجود دارد. مشیمیه در خونرسانی به بخش های  خارجی تر شبکیه نقش مهمی دارد، به علاوه رنگ تیرۀ آن مانع از انعکاس مکرر نور در چشم شده، به تشکیل یک تصویر واضح و شفاف بر روی شبکیه کمک می کند.

رشته های عصبی شبکیه در خلف کرۀ چشم به یکدیگر می پیوندند و عصب بینایی را می سازند. عصب بینایی از عقب کرۀ چشم خارج شده، پس از طی مسیری کوتاه در حدقۀ چشم، وارد مغز می شود.

قرنیه

 قرنیه بخش شفاف جلوی کرۀچشم است که مثل یک پنجره، نور را از خود عبور می دهد و آن را به داخل چشم هدایت می کند. به علاوه بخش عمده شکست نور در اتفاق می افتد. شفافیت و انحنای مناسب قرنیه، نقش مهمی در ایجاد یک تصویر واضح و شفاف در چشم دارد. بیماری هایی که باعث کدورت قرنیه شوید و یا سطح قرنیه نامنظمی ایجاد کنند می توانند دید فرد را تا حدی زیادی مختل کنند.

عنبیه و مردمک

عنبیه بخش رنگین چشم است که با فاصلۀ کمی در پشت قرنیه قرار گرفته است. عنبیه به شکل یک حلقه است که در وسط آن سوراخی به نام مردمک قرار دارد. نوری که در قرنیه وارد چشم می شود پس از عبور از سوراخ مردمک به قسمتهای داخلی تر چشم منتقل می گردد. عضلات ظریف موجود در عنبیه در شرایط نوری مختلف اندازۀ مردمک را تغییر می دهند. در محیط های روشن، مردمک تنگ می شود تا نور کمتری وارد چشم شود، اما در محیط های تاریک، مردمک باز می شود تا نور بیشتری را از خود عبور دهد.

عدسی

عدسی چشم که در پشت عنبیه و مردمک قرار گرفته است، وظیفۀ متمرکز کردن دقیق نور بر روی شبکیه را بر عهده دارد. عدسی یک ساحتمان انعطاف پذیر است که در شرایط مختلف تغییر شکل می دهد. وقتی فردی به اشیاء نزدیک نگاه می کند عدسی برجسته تر می شود در نتیجه ، قدرت انکساری آن بیشتر می شود و تصویر را روی شبکیه تنظیم می کند. وقتی فردی به اشیای دورتر نگاه می کند، عدسی مسطح تر شده ، قدرت انکساری آن کمتر می شود.

به این ترتیب یک فرد عادی می تواند تصاویر را در فواصل متغییر (از بی نهایت تا حدود 25 تا 30 سانتی متر) به راحتی ببیند. این خاصیت عدسی «تطابق» نام دارد. به تدریج با افزایش سن، قدرت تطابق عدسی کمتر و کمتر می شود، به طوری که اکثر افراد در سن بالای 40 -45 سال برای دیدن اشیاء نزدیک تر از 30 سانتی متر به عینک مطالعه نیاز پیدا می کنند. این حالت اصطلاحاً «پیر چشمی» گفته می شود. یکی دیگر از تعییراتی که با افزایش سن در عدسی اتفاق می افتد کدر شدن تدریجی عدسی یا همان آب مروارید یا کاتاراکت است. این حالت با جراحی درمان می شود در جراحی آب مروارید عدسی کدر شده از چشم خارج می شود و یک لنز مصنوعی به جای آن قرار داده می شود.

شبکیه

شبکیه داخلی ترین لایۀ کره چشم است که از چندین لایه سلول عصبی تشکیل شده است. نوری که از طریق قرنیه وارد چشم شده پس از عبور از مردمک عدسی، نهایتاً روی شبکیه متمرکز می شود. سلول های عصبی موجود در شبکیه نور را به پیام های عصبی تبدیل می کنند. این پیام های عصبی نهایتاً از طریق عصب بینایی به مغز منتقل می شوند و در مغز به صورت تصاویر و اشیا مختلف تفسیر می شود.

زلالیه

زلالیه، مایع آبکی شفافی است که فضای بین  عدسی و قرنیه را پر می کند و در انتقال اکسیژن و مواد غذایی به این بافت ها موثر است. ترشح بیش از حد زلالیه یا اختلال در خروج آن از چشم می تواند به افزایش فشار چشم منجر شده، در نهایت به بیماری «آب سیاه» یا «گلوکوم» بیانجامد.  

  زجاجیه

  زجاجیه، مایع شفاف ژله مانندی است که داخل کره چشم، یعنی حد فاصل شبکیه تا عدسی را پر می کند و به حفظ شکل کروی چشم کمک کرده، شبکیه را از داخل درجای خود نگه می دارد. گاهی به علت چسبندگی رشته های پروتئینی موجود در زجاجیه و یا به علت های دیگر، کدورت هایی در زجاجیه ایجاد می شود که فرد سایۀ آن را در میدان دید خود می بیند. این حالت اصطلاحاً مگس پران نامیده می شود.

 
ضمائم چشمی

پلک و مژه ها

پلک و مژه ها اولین سد دفاعی چشم در برابر آلودگی ها و ذرات خارجی می باشند. رفلکس پلک زدن باعث می شود که فرد در برابر بسیاری از عوامل تهدید کننده به صورت فوری و ناخودآگاه چشم ها را ببندد تا از آسیب چشم جلوگیری شود. به علاوه پلک زدن مکرر باعث می شود که اشک به صورت یک لایۀ شفاف یکنواخت روی سطح چشم توزیع شود و سطح چشم را مرطوب نگه دارد. مرطوب بودن سطح چشم از چند نظر حائز اهمیت است. یکی آن که اشک حاوی مواد ضد عفونی کننده است که از چشم در برابر بسیاری از میکروب ها و عوامل عفونی دفاع می کند. دیگر آن که  اشک  به علت ایجاد رطوبت و لغزنده سازی سطح چشم ، به حرکت چشم در جهات مختلف کمک می کند. علاوه بر این ها اشک با ایجاد یک لایۀ شفاف همواربر روی قرنیه ، در حقیقت اولین سطح انکساری چشم محسوب می شود که در شکست نور نقش مهمی بازی می کند. خشکی چشم و سایر ناهنجاری های مربوط به لایۀ اشکی هم دید فرد را مختل می کند و هم با ایجاد احساس سوزش و ناراحتی باعث ایجاد ناراحتی می شود.

سیستم اشکی

بخش عمدۀ اشک از غده اشکی که در پشت پلک بالایی قرار گرفته است ترشح می شود. پلک زدن کمک می کند که اشک به صورت یک لایۀ یکنواخت بر روی سطح چشم قرار گیرد. اشک حاوی سلول های ایمنی و پادتن ها و سایر پروتئین هایی است که به از بین بردن میکروب ها و عوامل بیماری زا کمک می کنند. با هر بار پلک زدن، بخشی از اشک از طریق «پونکتوم ها» از چشم خارج می شود. پونکتوم ها دو سوراخ کوچک هستند که در گوشۀ  داخلی پلک بالا و پایین قرار گرفته اند. اشک از طریق پونکتوم ها وارد دو کانال کوچک می شود. این دو کانال به هم می پیوندند و وارد کیسۀ اشکی می شوند که در گوشۀ داخلی چشم، بین چشم و بینی قرار دارد. سپس تشک از طریق مجرای اشکی وارد بینی شده، از آنجا خارج می شود.

عضلات خارج چشمی

 حرکات چشم توسط عضلات خارج کنترل می شود. هر چشم دارای 6 عضلۀ ظریف است که آن را در جهات بالا، پایین، چپ و راست حرکت می دهند. هماهنگی این عضلات برای حفظ همراستایی چشم ها اهمیت زیادی دارد و عدم هماهنگی عضلات می تواند به انحراف چشم (استرابیسم) منجر گردد.

  

 

 


 
کنگره های سالیانه